• اگر شما تصمیم گرفته‌اید با منوبنزن پوست خود را روشن کنید، صبر کنید!
  • اگر شما دچار لکه‌هاى تیره پس از جوش هستید، لک یا ملاسما یا اسکار دارید ولى ویتلیگو (برص) ندارید.
  • اگر پوست شما نرمال است ولى به مرور در اثر تماس با آفتاب دچار تیرگى شده
  • اگر شما دچار ویتلیگو (لک‌وپیس یا برص) نیستید و تاکنون استفاده از منوبنزن را شروع کرده‌اید، بلافاصله دست نگه دارید!

از میان تمام داروهایی که سفیدکننده پوست هستند، منوبنزن بدترین و فاجعه‌آمیزترین دارویی است که شخص با پوست نرمال و بدون ویتلیگو می‌تواند، استفاده کند. دکتر مریم ملکی متخصص پوست در این مقاله به این مورد می‌پردازد.
بهتر است اول مقایسه‌ایى داشته باشیم بین پوست نرمال و پوست بیماران ویتلیگو. در بیمارانى که دچار ویتیلگو هستند، سیستم ایمنى بدنشان به سلول‌هاى ملانوسیت (که همان سلول‌هاى رنگدانه‌ساز هستند) حمله می‌کند.

کرم منوبنزن

شکل 1 کرم منوبنزن

ویتلیگو چیست؟

ویتلیگو یک بیمارى نسبتا شایع است که حدود یک درصد کل جامعه را گرفتار می‌کند. بدن به سلول‌هاى ملانوسیت (سلول‌هایی که رنگ پوست را تشکیل می‌دهند) حمله می‌کند و در روی پوست لکه‌هاى سفید ایجاد می‌شود.
ویتلیگو

شکل 2 بیماری ویتلیگو

هیچ کس کاملا نمی‌داند علت ویتلیگو چیست. تاکنون فقط تئوری‌ها مطرح هستند. علل زیر در ایجاد ویتلیگو دخالت دارند:

  1. علل ژنتیکى
  2. علل محیطى
  3. خودایمنى

بیمارى می‌تواند آهسته یا به سرعت پیشرفت کند و تمام بدن را بگیرید (ویتلیگو یونیورسالیس)، اما اغلب ویتلیگو به‌ شکل لکه‌هاى سفید قرینه و پراکنده روى بدن ظاهر می‌شود. در بعضى موارد فقط قسمتی از بدن دچار این بیمارى می‌گردد (ویتلیگو سگمنتال). این بیمارى زن و مرد، با هر نوع رنگ پوست یا هر نوع نژاد پوستى را می‌تواند درگیر می‌کند. در هر سنى رخ می‌دهد ولى اغلب قبل از بیست سالگى خود را نشان می‌دهد. واگیر ندارد به این معنى که از شخصى به دیگرى منتقل نمی‌شود.

منوبنزن چیست؟

منوبنزن داروى سفیدکننده (بی‌رنگ‌کننده) براى درمان بیماران ویتلیگو است که لکه‌های سفیدشان آن قدر وسیع و بزرگ هستند که با دارو به رنگ اولیه برنمی‌گردد و به ناچار مجبور می‌شوند که به جاى درمان، کل پوست خود را یکدست سفید کنند. این فرآورده برای دپیگمانتاسیون (رنگ‌زدایی) نهایی در ویتیلگو گسترده به کار می‌رود.

کرم منوبنزن چیست؟

شکل 3 کرم منوبنزن چیست؟

مکانیسم اثر منوبنزن

دانشمندان هنوز به ‌درستی چگونگى کار منوبنزن را نمی‌دانند.

  • منوبنزن سنتز ملانین را متوقف می‌کند و ممکن است باعث تخریب دائمی ملانوسیت‌ها (سلول‌های رنگدانه‌ساز) شود.
  • اثرات این دارو غیرقابل‌پیش‌بینی است و ممکن است نتواند پوست را به طور یکنواخت سفید کند.
  • منوبنزن آخرین راهکار براى درمان بیمار ویتلیگویی است که بیش از ۵۰٪ از سطح پوستشان سفید شده و امیدی به بازگشت رنگ اولیه خود ندارند یا در افرادی که دست، صورت و پشت پاها که از نظر زیبایی مهم هستند، درگیر لک‌وپیس شده باشد. در حالی‌ که ملانین موجود در پوست با پوسته‌ریزی عادی استراتوم کورنئوم، به تدریج دفع می‌شود. پوست هایپرپیگمانته سریع‌تر از پوست عادی می‌ریزد و مواجهه با نور خورشید اثربخشی دارو را کاهش می‌دهد.

مکانیسم اثر منوبنزن

شکل 4 مکانیسم اثر منوبنزن

قبل از شروع درمان بیمار باید درک کند:

  1. این دارو دپیگمانته‌کننده قوی بوده و نباید به عنوان سفیدکننده آرایشی به کار رود.
  2. این فرآورده برای مصرف خارجی است، از تماس آن با چشم جلوگیری شود.
  3. بعد از مصرف این دارو، ‌پوست برای تمام مدت عمر حساس خواهد شد و نیاز مادام‌العمر به محافظت دقیق از آفتاب و مصرف ضدآفتاب برای حفظ مزایا و کاهش خطر آسیب ناشی از آفتاب از جمله سرطان پوست، خواهد داشت.
  4. دپیگمانتاسیون بعد از 4-1 ماه درمان با منوبنزن کامل خواهد شد. اگر نتایج درمان رضایت‌بخش نبود، مصرف دارو باید قطع شود. در صورت مطلوب بودن دپیگمانتاسیون، مصرف باید به منظور حفظ دپیگمانتاسیون به صورت دو بار در هفته تداوم یابد.
  5. هزینه بالقوه بالای درمان
  6. عوارض جانبی شایع و غیرمعمول و مسائل ایمنی
  7. رنگ‌زدایی ممکن است یکنواخت نباشد و حالت تکه‌ای و ناقص داشته باشد.
  8. مسائل روانی، اجتماعی و فرهنگی که ممکن است در اثر تغییر رنگ پوست به وجود بیایند.

موارد استفاده از منوبنزن

منوبنزن برای درمان غیریکنواخت بودن رنگ پوست به دلیل از بین رفتن رنگ پوست در بیماری ویتیلیگو استفاده می‌شود. این کار با از بین بردن دائمی رنگ پوست طبیعی در اطراف لک‌های ویتلیگو رخ می‌دهد. این دارو کمک می‌کند تا ظاهر پوست یکنواخت شود. از این دارو برای درمان سایر مشکلات تغییر رنگ پوست، لکه‌های خورشید، لکه‌های پیری، کک‌ومک و تغییر رنگ پوست ناشی از داروهای هورمونی و در بارداری استفاده نکنید. از آن جا که باعث تغییر رنگ دائمی پوست می‌شود، ممکن است درمان مناسبی برای سایر بیماری‌های رنگدانه‌ای پوستی نباشد.

نحوه استفاده از منوبنزن

این دارو فقط برای استفاده روی پوست است. یک لایه نازک از دارو را روی پوست با رنگ طبیعی قرار دهید، معمولا 2-3 بار در روز یا طبق دستور پزشک.

عوارض منوبنزن

سوزش خفیف، تحریک، قرمزی، التهاب، ترک‌خوردگی یا پوسته‌ریزی از پوست درمان شده ممکن است رخ دهد.

عوارض کرم منوبنزن

شکل 5 عوارض کرم منوبنزن

منع مصرف منوبنزن

در صورت حساسیت مفرط به یکی از اجزا فرآورده یا به عنوان جایگزین هیدروکینون، نباید مصرف شود.

هشدارها

  • این دارو را به دوستانتان به اشتراک نگذارید.
  • در افراد غیر مبتلا به پیسی استفاده نشود.

مطالعات اخیر نشان داده که منوبنزن با این که ملانوسیت‌های اپیدرم را از بین می‌برد اما قادر نیست ملانوسیت‌های داخل پیاز موها را نابود کند، بنابراین غیرمعمول نیست که پس از چند سال از نتایج خوب و قابل‌ قبول یکنواخت کردن و بی‌رنگ کردن پوست با کرم منوبنزن، لکه‌هایی از رنگ پوست اولیه بیمار دوباره ظاهر شود. تماس با نور آفتاب احتمالا سرعت برگشت رنگ و تیرگى را افزایش می‌دهد.
در بیماران ویتلیگو، منوبنزن می‌تواند در عرض یک تا دو سال پوست را کاملا سفید و بدون رنگدانه کند. اما منوبنزن نتایج غیرقابل‌پیشگویی دارد و حتى بیماران ویتلیگویی که زیر دید پزشک با منوبنزن درمان می‌شوند، ممکن است در مورد یکنواخت نگه داشتن رنگ پوست خود دچار مشکلاتى شوند. حتى سال‌ها بعد ممکن است، لکه‌هایی از پیگمانتاسیون (تیره) ظاهر شود که ناشی از فعالیت ملانوسیت‌های درون پیاز موها است که با منوبنزن از بین نرفته‌اند.
مایکل جکسون، مشهورترین فرد داراى ویتلیگو بود. او حتى با تحت درمان قرار گرفتن شدید درمان با منوبنزن و در دسترس داشتن بهترین پزشکان و امکانات باز هم مجبور بود همیشه میک‌آپ (آرایش با کرم‌هاى پوشاننده) داشته باشد و دستکش بپوشد. مهم است بدانید که حتى براى بیماران ویتلیگویی که زیر دید پزشک با منوبنزن درمان می‌شوند، نیز مصرف مدام میک‌آپ و روش‌های دیگر پوشاندن ظاهرى پوست جزیی از زندگى آنان می‌شود، چون لکه‌هاى تیره ممکن است همچنان مقاوم به داروى سفیدکننده باقى بمانند.
استفاده از منوبنزن می‌تواند عواقب جدى در پیش داشته باشد. از طرفى منوبنزن می‌تواند براى نزدیکان نیز ایجاد عارضه کند. فرآیند بی‌رنگ کردن یا سفید کردن کامل پوست با منوبنزن بین یک تا دو سال زمان نیاز دارد. برخلاف سایر درمان‌های پوستى، منوبنزن می‌تواند سایر افراد خانواده و دوستان نزدیک را در معرض خطر قرار دهد، به ‌طوری که تماس پوست آغشته به این دارو با فرد سالم، در پوست طرف مقابل لکه‌هاى سفید ایجاد خواهد کرد. بنابراین بیماران ویتلیگو که زیر درمان منوبنزن هستند، باید بسیار مراقب باشند که در حین درمان پوست بدنشان با فرد دیگرى تماس نداشته باشد. بهتر است که منوبنزن در زمانى که فرزندان خانواده در مدرسه یا خارج از خانه هستند، استفاده شود تا ریسک تماس به حداقل برسد.

آیا منوبنزن مانند هیدروکینون است؟

خیر. بیشتر افرادى که می‌خواهند پوست خود را سفید کنند به اشتباه فکر می‌کنند که منوبنزن فرم قوی‌تر هیدروکینون است. این کاملا‌ اشتباه است. منوبنزن نباید با هیدروکینون یا هر روشن‌کننده دیگرى مقایسه شود. این درست است که منوبنزن و هیدروکینون هر دو از گروه فنول‌ها هستند و ساختار شیمیایى مشابهى دارند اما اثرات آن‌ها روى پوست به اندازه اختلاف شب و روز متفاوت است.

منوبنزن و هیدروکینون

شکل 6 منوبنزن و هیدروکینون

منوبنزن با پوست نرمال چه می‌کند؟

در ابتدا لکه‌هاى سفید، نقطه‌هاى سفید و خطوط سفید در کل بدن، صرف نظر از این که دارو به کجاى بدن مالیده شده ایجاد می‌کند. برخلاف کرم‌های روشن‌کننده که فقط در محلى که دارو مالیده شده اثر می‌کند، منوبنزن به هر جایی از بدن که مالیده شود در مناطق دیگر نیز لکه‌هاى سفید ایجاد می‌کند. براى مثال اگر منوبنزن را به صورت بمالید می‌توانید انتظار داشته باشید که در بازوها، ساعد، پاها و کمر نیز خطوط سفید دائمى ایجاد کند. پس از گذشت یک سال پوست سفید با ته رنگ قرمز یا صورتى براى فرد باقى می‌ماند و با فعالیت ورزشى به دلیل نبود رنگدانه در پوست، قرمزى زیاد پوست نمایان می‌شود.
در عرض یک تا دو سال پوست ممکن است رنگدانه‌سازى را دوباره شروع کند. گرچه این برگشت رنگدانه‌سازى در پوست فرد ویتلیگو هم ممکن است رخ دهد، در افراد با پوست نرمان زودتر و با شدت بیشترى اتفاق مى‌افتد. علت هم این‌ است که سیستم ایمنى افراد ویتلیگو مرتب به سلول‌های رنگدانه‌ساز (ملانوسیت) حمله می‌کند و این مورد در افراد نرمال رخ نمی‌دهد و بنابراین سلول‌های رنگدانه‌ساز که در پیاز موها باقى مانده‌اند، دوباره فعال می‌شوند و ایجاد رنگدانه می‌کنند. لکه‌هاى پوستى تیره بدشکل در روى پوست کاملا سفید ایجاد می‌شوند و ظاهرى ناخوشایند به فرد می‌دهند. متاسفانه بیشتر این لکه‌ها روى صورت ایجاد می‌شوند و از نظر روحى بسیار آسیب میزند.
برخلاف مراحل اولیه درمان با منوبنزن، لکه‌هاى برگشته پس از سفید کردن با منوبنزن دیگر به این دارو باسخ نمی‌دهند و عملا اثرى روى لکه‌هاى تیره ندارد. علت این است که ملانوسیت‌های جدید به منوبنزن حتى با غلظت‌هاى ۴٠٪ هم مقاوم هستند. به عبارتى دیگر در این مرحله منوبنزن هیچ اثرى روى پوست ندارد. اگر پوستى پس از درمان با منوبنزن هرگز دچار لک تیره نشد بدانید زندگى کاملا به‌ دور از آفتاب داشته است. چون رنگدانه‌ها سبب محافظت در برابر آفتاب می‌شوند، پس بدانید پوستى که هیج رنگدانه‌اى ندارد، محافظت طبیعى آن در برابر آفتاب صفر است. افراد ویتلیگو که کاملا سفید کرده‌اند باید کلاه، لباس آستین بلند و شلوار بلند استفاده کنند تا در برابر آفتاب آسیب نبینند. استفاده از ضدآفتاب‌ مناسب حتى در روزهاى ابرى نیز ضروری است.

عملکرد منوبنزن بر روی پوست نرمال

شکل 7 عملکرد منوبنزن بر روی پوست نرمال

عواقب استفاده از منوبنزن در پوست نرمال

اغلب افراد نرمالى که از منوبنزن با غلظت بالا (مثلا ٢٠٪) و مدت طولانى، براى سفید کردن پوست خود استفاده کرده‌اند، باید توسط پزشک به‌ عنوان یک بیمار ویتلیگو درمان شوند، چون تاکنون هیچ راهى براى برگشت آسیب‌های دائمى ناشی از منوبنزن وجود ندارد.

نام‌هاى دیگر منوبنزن

  1. بنکویین
  2. بنزایل هیدروکینون
  3. منوبنزایل اتر هیدروکینون
  4. منوبنزون
  5. کارمیفالای
  6. لوکودینین

لطفا از عکس‌های قبل و بعد بیماران در گالری عکس دیدن فرمایید.

آدرس: اصفهان-خ چهارباغ بالا جنب مجتمع پارک ساختمان گلستان طبقه فوقانی بانک سپه مرکز لیزر هور (دکتر مریم ملکی)

  • تلفن :03136662224

تعداد بازدید از این مطلب: 1
لطفا از عکس‌های قبل و بعد بیماران در گالری تصاویر دیدن فرمایید.
آدرس: اصفهان-خ چهارباغ بالا جنب مجتمع پارک ساختمان گلستان طبقه فوقانی بانک سپه مرکز لیزر هور (دکتر مریم ملکی)

تلفن :03136662224

۰ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.