اصطلاحا اگزما را برای توصیف تمام انواع حالت‌های قرمزی، تاول، ترشح، پوسته‌پوسته شدن، تغییر رنگ مایل به قهوه‌ای، ضخیم ‌شدن و خارش پوست به کار می‌برند.

اگزما انواع مختلفی دارد:

اگزمای تماسی آلرژیک، اگزمای شوره‌ای و اگزمای سکه‌ای. در این جا تنها به بررسی نوع شایعی از اگزما که به نام درماتیت آتوپی یا اگزمای سرشتی مشهور است، می‌پردازیم.

لغت آتوپیک (atopic) گروهی از بیماری‌های آلرژیک یا توام با الرژیک را در بر می‌گیرد که اغلب چند نفر از اعضای یک خانواده را مبتلا می‌نمایند. این خانواده‌ها ممکن است آلرژی‌هایی نظیر تب یونجه (حساسیت فصلی)، حساسیت به گرد گیاهان و آسم داشته باشند. علاوه بر آن، ضایعات پوستی که به نام (درماتیت اتوپیک) خوانده می‌شوند نیز در آن‌ها وجود دارد.

در حالی که در خانواده مبتلایان به درماتیت آتوپیک افرادی با مشکلات مشابه را می‌توان یافت، ولی در 20 درصد موارد نیز ممکن است تنها یک فرد در خانواده به این بیماری مبتلا باشد. درماتیت آتوپیک در تمام نقاط دنیا بسیار شایع است. متاسفانه آمار دقیقی از شیوع این بیماری در ایران در دسترس نیست اما در ایالت متحده آمریکا حدود 10 ـ 20 درصد بچه‌ها و 1 ـ 3 در صد بزرگسالان به این بیماری مبتلا هستند. اگرچه این بیماری در هر سنی ممکن است پدید آید ولی در نوزادان و بچه‌ها بسیار شایع‌تر است. ضایعه پوستی همراه با خارش و گاهی هم بد شکل و ناخوشایند است.

بیماری درماتیت آتوپیک معمولا در سنین کودکی و گاهی تا قبل از سن 25 سالگی خودبه‌خود بهبود می‌یابد. ولی بعضی بیماران در تمام عمر خود از این مسئله رنج می‌برند. در این گونه موارد معمولا هم بیماری و هم پزشک از تدوام درمان درمان و سماجت بیماری خسته و عاجز می‌شوند.

علائم اگزمای سرشتی چیست؟

زمانی که بیماری در سنین شیرخوارگی بروز می‌کند، گاهی به نام (اگزمای شیرخواران) خوانده می‌شود. ضایعات خارش‌دار، ترشح‌دار و دلمه بسته، به خصوص در صورت (مخصوصا گونه‌ها) و سر شیرخوار پدید می‌آیند ولی این ضایعات در هر جای دیگر هم می‌توانند وجود داشته باشند. برای رهایی از احساس خارش، کودک ممکن است صورت، گونه‌ها و سایر مناطق مبتلا را با دست بخاراند و یا سر و صورتش را بالش یا هر چیزی که در دسترس دارد بمالد. والدین باید بدانید که اکثر نوزادان قبل از رسیدن به سن دو سالگی از این بیماری خلاصی می‌یابند. ولی درمان مناسب می‌تواند در کنترل بیماری بسیار سودمند بوده و تحمل آن را تا وقتی که گذشت زمان مسئله را حل کند، راحت‌تر نماید. اگر بیماری ادامه یابد یا پس از سن نوزادی بروز نماید، قرمزی، تاول زدن، ترشح و دلمه بستن در پوست کم‌تر دیده می‌شود. در عوض، ضایعات به صورت خشک، قرمز متمایل به قهوه ای یا خاکستری در آمده و پوست حالت پوسته‌پوسته و ضخیم پیدا می‌کند. احساس خارش شدید و تقریبا غیرقابل تحمل نیز وجود دارد که هنگام شب بدتر می‌شود. بعضی بیماران آن قدر پوست خود را می‌خارانند تا زخم شده و خون می‌افتد. در این حالت، سد دفاعی پوست خدشه‌دار شده و ممکن است به عفونت پوست منجر شود.

در نوجوانان و بالغین جوان، ضایعات به طور مشخص در نواحی خم آرنج و پشت زانو، قوزک و مچ پا و نیز بر روی صورت، گردن و نیز قسمت‌های بالایی قفسه سینه پدید می‌آیند. گردن و نیز قسمت‌های بالایی سینه پدید می‌آیند. اگرچه این نواحی که نام بردیم شایع‌ترین نقاط هستند، ولی باید دانست هر جای دیگر بدن نیز ممکن است به بیماری مبتلا شود.

چگونه اگزمای سرشتی تشخیص داده می‌شود؟

یک ضایعه خارش‌دار با خصوصیات فوق‌الذکر، همراه با یک تاریخچه خانوادگی از آلرژی، می‌تواند نشانگر بیماری اگزمای سرشتی باشد. درمان مناسب، به موقع و مداوم توسط یک متخصص پوست می‌تواند موجب آسودگی بیماری شده و نیز شدت و دوره بیماری را کاهش دهد. بیماری همیشه از یک الگوی معین پیروی نمی‌کند. ضایعات ممکن است در کف و پشت دست‌ها، انگشتان و یا حتی روی پاها پدید آیند. در این مناطق، ضایعات ضخیم شده، دلمه بسته و ترشح‌دار ممکن است سال‌ها وجود داشته باشند.

چه عواملی می‌توانند باعث تشدید اگزمای سرشتی شوند؟

پوست بیماران مبتلا به اگزمای سرشتی نسبت به بسیاری از عوامل می‌تواند واکنش نشان دهد: تغییرات سریع دمای محیط (سرما و گرما)، خشکی هوا، ورزش سنگین، برخی غذا، سایش با لباس، عفونت‌ها ، آفتاب و استرس‌های عصبی از جمله این عوامل هستند. البته میزان حساسیت پوست نسبت به عوامل فوق در افراد مختلف متفاوت می‌باشد.

نقش غذاها در ایجاد بیماری چیست؟

الرژی غذایی در 10 درصد بیماران دیده می‌شود. اگرچه بعضی از غذاها (مانند تخم مرغ، شیر گاو، ماهی، آجیل، مواد افزودنی، سویا) موجب تشدید حملات این بیماری به خصوص در شیرخواران و کودکان می‌شوند، ولی حذف کامل این غذاها از رژیم غذایی مبتلایان، بندرت موجب کاهش علایم یا بهبودی خواهد شد. اگر روش‌های درمانی مختلف در بیماران بی‌نتیجه باشد، می‌توان به طور آزمایشی این مواد را از رژیم غذایی حداقل برای یکی دو هفته حذف کرد و نتیجه را مشاهده نمود.

همچنین از مصرف هر گونه غذایی که بر اثر تجربه به بیمار یا والدین او ثابت شده است که در ایجاد یا تشدید ضایعات موثرند، باید اجتناب شود. فاصله زمانی بین مصرف غذای الرژی‌زا و تشدید ضایعات معمولا 1 تا 2 ساعت می‌باشد. برخی متخصصین توصیه می‌کنند که مادران شیرده و شیرخواران مبتلا به اگزمای سرشتی تا سن یک سالگی از این مواد غذایی استفاده نکنند.

آیا عوامل محیطی در ایجاد این بیماری نقشی دارند؟

اجتناب از تماس با بعضی از مواد موجود در هوا و نیز گرد و غبار می‌تواند به طور چشمگیری سبب ایجاد ارامش و تخفیف علایم شود. گرد و غبار و اشیایی که گرد و غبار را در خود نگه می‌دارند (نظیر بالش پر، متکا، کوسن، پرده، فرش، روکش مبل، بعضی از اسباب‌بازی‌ها و پشم) می‌توانند سبب بدتر شدن بیماری شوند. لذا محل زندگی باید ساده و فاقد محل تجمع گرد و خاک باشد. از نگه داشتن گل و گیاه و حیوان باید اجتناب نمود. ملحفه‌ها باید مرتب شسته شده و محل‌های تجمع گرد و خاک گردگیری شوند. مواد آرایشی، عطریات، اسپری‌ها (حشره‌کش و خوشبوکننده) و دود سیگار می‌توانند باعث تشدید اگزما شوند و ازتماس با آن‌ها باید اجتناب شود.

آیا آزمایش‌های آلرژی برای پیدا کردن دلیل ایجاد اگزمای سرشتی ارزشی دارند؟

اگرچه آزمایش‌های خونی و پوستی گاهی در بررسی سایر آلرژی‌ها مثل آسم، حساسیت فصلی و حساسیت‌های غذایی نشان دهنده وجود آلرژی هستند، ولی معمولا در بررسی اگزمای سرشتی کمکی نمی‌کنند. این آزمایش‌ها همیشه باید فقط توسط افراد مجرب و آموزش دیده انجام گیرد. گاهی انجام این آزمایش‌ها خود باعث تشدید اگزما می‌گردد. تزریق واکسن‌های ضد حساسیت هم کمکی به این بیماران نمی‌کند.

برای درمان اگزمای سرشتی چه باید کرد؟

  1. با پزشک خود در مورد کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها و سایر محصولات بهداشتی آرایشی که استفاده می‌کنید مشورت کنید تا در صورتی که مواد تحریک‌کننده‌ای در آن‌ها وجود دارد شما را از آن آگاه کند.
  2. از پوشیدن لباس‌های خشن، تنگ، چسبان و پشمی خودداری کنید. لباس‌های نخی و کتانی در این میان بهتر هستند.
  3. تغییرات ناگهانی دما و هر گونه فعالیتی که موجب تعریق شدید شود، سبب بدتر شدن احساس خارش و اگزما می‌شوند.
  4. از آن جا که خاراندن پوست موجب آسیب بیشتر به آن و تشدید اگزما می‌شود، باید سعی شود به جای خاراندن، با فشار دادن پوست احساس خارش را کنترل نمود.
  5. پزشکان متخصص پوست و مو بسته به حال بیمار و شدت بیماری معمولا از کرم‌ها و لوسیون‌های مرطوب‌کننده استفاده می‌کنند. گاهی نیز ترکیبات حاوی کورتیکوستروئید یا کنترل‌کننده سیستم ایمنی برای بیماران تجویز می‌شود.
  6. برای تخفیف علایم، داروهای خوراکی از قبیل آنتی هیستامین‌ها هم به بیمارداده می‌شوند.
  7. آنتی بیوتیک‌های خوراکی تنها در صورتی باید مصرف شوند که وجود عفونت در پوست برای پزشک محرز باشد.
  8. در موارد خیلی مزمن، پزشک متخصص پوست و مو ممکن است دستور استفاده از نور ماورا بنفش را برای بیمار صادر کند.
  9. از مصرف داروهای کورتیکوستروئید خوراکی تا آنجا که ممکن است باید خود داری کرد. ولی اگر همه روش‌های درمانی دیگر بی‌نتیجه بودند، پزشک ممکن است از کورتیکوستروئید خوراکی هم برای درمان بیماری استفاده کند. همان گونه که مصرف بی‌رویه این دارو مضر می‌باشد، ترس از آن و عدم مصرف آن علی‌رغم تجویز پزشک هم اشتباه است.
  10. خشکی پوست یکی از مشکلات شایع بیماران بوده و زمینه‌ساز بروز ضایعات اگزمایی نیز می‌تواند باشد. برای کنترل خشکی پوست می‌توان از یک دستگاه بخور (ترجیحا بخور سرد) استفاده نمود. در صورت عدم دسترسی به آن، می‌توان یک ظرف دهان گشاد آب را روی بخاری یا شوفاژ قرار داد.
  11. استحمام باید به حداقل دفعات لازم و به مدت کوتاه صورت گیرد و از استفاده از آب داغ اکیدا خودداری گردد.
  12. از کاربرد کیسه حمام و صابون‌های معمولی باید اجتناب کرد.
  13. حداکثر تا 3 دقیقه پس از استحمام، باید کل پوست توسط محصولات مرطوب‌کننده چرب شود تا از تبخیر آب پوست جلوگیری گردد.
  14. هنگام خشک کردن بدن، حوله را نباید روی پوست مالید بلکه باید با گذاشتن حوله روی پوست، آب آن گرفته شود.

لطفا از عکسهای قبل وبعد بیماران در گالری عکس دیدن فرمایید.

آدرس:اصفهان- خ چهار باغ بالا جنب مجتمع پارک ساختمان گلستان طبقه فوقانی بانک سپه مرکز لیزر هور (دکتر مریم ملکی)

تلفن :03116662224


تعداد بازدید از این مطلب: 2
لطفا از عکس‌های قبل و بعد بیماران در گالری تصاویر دیدن فرمایید.
آدرس: اصفهان-خ چهارباغ بالا جنب مجتمع پارک ساختمان گلستان طبقه فوقانی بانک سپه مرکز لیزر هور (دکتر مریم ملکی)

تلفن :03136662224

۰ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.