هرآنچه که راجب واکسن HPV زگیل تناسلی باید بدانید

مقدمه: چرا باید درباره واکسن HPV بدانیم؟

اگر شما یا فرزندتان در سن 9 تا 45 سال هستید، این مقاله می‌تواند یکی از مهم‌ترین اطلاعات سلامتی زندگیتان باشد! ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) آنقدر شایع است که تقریبا همه افراد فعال جنسی در مقطعی از زندگی به آن مبتلا می‌شوند. اما خبر خوب اینجاست: ما اکنون سلاحی قدرتمند علیه این ویروس داریم؛ واکسن HPV یا همان "گارداسیل" که می‌تواند از سرطان و زگیل جلوگیری کند. در این مقاله خانم دکتر مریم ملکی متخصص پوست و مو در اصفهان به بررسی انواع واکسن HPV، فواید، سن مناسب و ... به تفصیل صحبت خواهند کرد.

شکل 1 واکسن HPV

قسمت 1: واکسن HPV دقیقا از چه چیزی جلوگیری می‌کند؟

 HPV ویروسی است با بیش از 100 نوع مختلف. برخی از این انواع "کم‌خطر" هستند و باعث زگیل تناسلی می‌شوند. برخی دیگر "پرخطر" هستند و می‌توانند منجر به سرطان شوند:

1. انواع پرخطر (عامل سرطان): مهم‌ترین آن‌ها انواع 16 و 18 هستند که عامل حدود 70 درصد سرطان دهانه رحم می‌باشند. این ویروس همچنین باعث سرطان‌های واژن، ولو، آلت تناسلی مردانه، مقعد و گلو می‌شود.
2. انواع کم‌خطر (عامل زگیل): انواع 6 و 11 مسئول ایجاد بیش از 90 درصد زگیل‌های تناسلی هستند.

آمار هشداردهنده: سالانه حدود 310,000 زن در جهان بر اثر سرطان دهانه رحم می‌میرند که بیش از 85 درصد این موارد در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد.

شکل 2 انواع ویروس HPV

قسمت 2: معرفی انواع واکسن HPV ایرانی و خارجی

واکسن‌های خارجی موجود در بازار

1. گارداسیل 4 ظرفیتی: این واکسن در برابر چهار نوع ویروس (6، 11، 16 و 18) محافظت ایجاد می‌کند. یعنی هم از زگیل تناسلی (ناشی از انواع 6 و 11) و هم از سرطان‌های مرتبط با انواع 16 و 18 پیشگیری می‌نماید.
2. گارداسیل 9 ظرفیتی: جامع‌ترین واکسن موجود است که در برابر 9 نوع ویروس (6، 11، 16، 18، 31، 33، 45، 52 و 58) محافظت می‌کند. این واکسن می‌تواند از حدود 90 درصد سرطان‌های دهانه رحم پیشگیری کند.
3. سرواریکس: این واکسن فقط در برابر انواع پرخطر 16 و 18 محافظت ایجاد می‌کند و بنابراین فقط برای پیشگیری از سرطان کاربرد دارد و علیه زگیل تناسلی اثری ندارد.

شکل 3 واکسن سرواریکس

واکسن‌های ساخت ایران

1. واکسن پاپیلوگارد (دوظرفیتی): این واکسن ایرانی مشابه سرواریکس عمل می‌کند و فقط علیه انواع 16 و 18 ایمنی ایجاد می‌کند. این واکسن در برنامه واکسیناسیون ملی ایران استفاده می‌شود.
2. واکسن‌های در دست تحقیق: پژوهشگران ایرانی در حال کار روی تولید واکسن‌های پیشرفته‌تر هستند، از جمله یک واکسن نانوذره‌ای علیه HPV-16 و همچنین تلاش برای تولید واکسن‌های چندظرفیتی مشابه گارداسیل.

نکته کلیدی: گارداسیل 9 ظرفیتی، بیشترین محافظت را ارائه می‌دهد اما انتخاب نهایی باید با مشورت پزشک و با توجه به در دسترس بودن واکسن انجام شود.

شکل 4 واکسن پاپیلوگارد

قسمت 3: سن مناسب واکسیناسیون-پاسخ به سوالات رایج

سوال 1: بهترین سن برای واکسن HPV چه زمانی است؟

پاسخ: سن طلایی 9 تا 14 سال است. در این سن، سیستم ایمنی پاسخ قوی‌تری می‌دهد و فرد فقط به دو دوز (به فاصله 6-12 ماه) نیاز دارد. مهم‌تر اینکه، واکسیناسیون در این سن معمولا قبل از هر گونه مواجهه با ویروس اتفاق می‌افتد و بنابراین ایمنی کامل ایجاد می‌شود.

سوال 2: اگر سنم بیشتر است، تا چه سنی می‌توانم واکسن بزنم؟

پاسخ: تا 45 سالگی می‌توانید واکسن بزنید. برای افراد 15 تا 45 سال، برنامه سه دوزی (در ماه‌های 0، 2 و 6) توصیه می‌شود. حتی اگر از نظر جنسی فعال هستید، باز هم واکسیناسیون می‌تواند مفید باشد زیرا بعید است به همه انواع ویروس موجود در واکسن آلوده شده باشید.

سوال 3: آیا مردان هم باید واکسن بزنند؟

پاسخ قطعی: بله! مردان نه تنها می‌توانند ناقل ویروس باشند، بلکه خود نیز در معرض خطر ابتلا به سرطان‌های آلت تناسلی، مقعد، گلو و همچنین زگیل تناسلی هستند. واکسیناسیون مردان، زنجیره انتقال ویروس را در جامعه قطع می‌کند و به ایجاد "مصونیت گل‌ای" کمک می‌نماید.

قسمت 4: باورهای نادرست درباره واکسن گارداسیل

باور نادرست 1: "واکسن فقط برای دختران است"

واقعیت: مردان نیز به طور کامل در معرض خطر هستند. واکسیناسیون مردان نه تنها از خودشان محافظت می‌کند، بلکه از شریک جنسی آینده آن‌ها نیز محافظت خواهد کرد.

باور نادرست 2: "واکسن عوارض خطرناک دارد."

واقعیت: واکسن HPV پس از بیش از 15 سال استفاده گسترده و تزریق صدها میلیون دوز در سراسر جهان، به عنوان یکی از ایمن‌ترین واکسن‌های تاریخ پزشکی شناخته شده است. عوارض آن معمولا خفیف و موقت هستند، مانند درد محل تزریق (که در حدود 80 درصد افراد رخ می‌دهد) یا سردرد و سرگیجه خفیف. این عوارض معمولا طی 1-2 روز به طور کامل بهبود می‌یابند.

باور نادرست 3: "اگر واکسن زدم، دیگر نیازی به پاپ اسمیر ندارم."

واقعیت: کاملا اشتباه است! حتی جامع‌ترین واکسن‌ها (مانند گارداسیل 9 ظرفیتی) علیه همه انواع پرخطر HPV محافظت ایجاد نمی‌کنند. بنابراین، غربالگری منظم (پاپ اسمیر) برای زنان واکسینه‌شده نیز کاملا ضروری و حیاتی باقی می‌ماند.

قسمت 5: سوالات خاص درباره شرایط مختلف

سوال: آیا واکسن برای درمان زگیل یا سرطان مفید است؟

پاسخ: خیر. واکسن HPV فقط و فقط خاصیت پیشگیرانه دارد. اگر عفونت یا ضایعه (اعم از زگیل یا ضایعه پیش‌سرطانی) قبلا ایجاد شده باشد، واکسن نمی‌تواند آن را درمان کند یا از بین ببرد.

سوال: اگر قبلا زگیل گرفته‌ام، باز هم واکسن بزنم؟

پاسخ: بله، در بیشتر موارد توصیه می‌شود. دلیل این است که شما ممکن است فقط به یک یا دو نوع ویروس آلوده شده باشید (مثلا فقط نوع 6). تزریق واکسن چندظرفیتی می‌تواند شما را در برابر سایر انواع کم‌خطر و به ویژه انواع پرخطر که هنوز به آنها آلوده نشده‌اید، محافظت کند. همچنین، برخی مطالعات نشان می‌دهند که واکسیناسیون ممکن است به پیشگیری از عود زگیل‌ها بعد از درمان کمک کند. نکته مهم: درمان زگیل‌های موجود باید با روش‌های استاندارد (مانند کرایوتراپی، لیزر یا داروهای موضعی) ادامه یابد.

سوال: اگر قبلا رابطه جنسی داشته‌ام، واکسن فایده دارد؟

پاسخ: به احتمال بسیار زیاد بله. این باور که "اگر از نظر جنسی فعال هستید، واکسن فایده‌ای ندارد" یک باور نادرست است. احتمال اینکه یک فرد به همه انواع ویروس موجود در واکسن (مثلا هر 9 نوع در واکسن 9 ظرفیتی) آلوده شده باشد، بسیار کم است. بنابراین، واکسن می‌تواند در برابر انواعی که هنوز به آن‌ها آلوده نشده‌اید، محافظت ایجاد کند.

قسمت 6: فواید اثبات‌ شده واکسن HPV

واکسن HPV فواید متعدد و اثبات‌شده‌ای دارد:

1. پیشگیری از زگیل تناسلی: واکسن‌های چندظرفیتی مانند گارداسیل می‌توانند تا 90 تا 100 درصد از موارد جدید زگیل تناسلی پیشگیری کنند.
2. پیشگیری از سرطان دهانه رحم: این واکسن‌ها می‌توانند 70 تا 90 درصد از ضایعات پیش‌سرطانی شدید دهانه رحم که منجر به سرطان می‌شوند، جلوگیری نمایند.
3. پیشگیری از سایر سرطان‌ها: واکسیناسیون همچنین از 75 تا 85 درصد سرطان‌های مرتبط با HPV در ناحیه مقعد، واژن، ولو، آلت تناسلی و گلو پیشگیری می‌کند.
4. کاهش هزینه‌های درمان: پیشگیری همیشه مقرون‌به‌صرفه‌تر از درمان است. هزینه واکسیناسیون بسیار کمتر از هزینه‌های درمان زگیل‌های مکرر یا به ویژه درمان سرطان است.
5. ایجاد حفاظت جمعی: وقتی درصد بالایی از جامعه واکسینه شوند، گردش ویروس در جامعه کاهش می‌یابد و حتی افرادی که واکسن نزده‌اند نیز تحت حفاظت غیرمستقیم قرار می‌گیرند.

نکته امیدوارکننده: در کشورهایی مانند استرالیا و دانمارک که پوشش واکسیناسیون بالا بوده است، موارد زگیل تناسلی در جوانان تا 90 درصد کاهش یافته و انتظار می‌رود در دهه‌های آینده، میزان سرطان دهانه رحم نیز به طور چشمگیری کاهش یابد!

شکل 5 فواید اثبات شده واکسن HPV

تیجه‌گیری: پیام اصلی من به عنوان متخصص پوست

1. واکسن HPV یکی از بزرگترین دستاوردهای پزشکی مدرن است که واقعا می‌تواند از بروز سرطان جلوگیری کند.
2. فرزندانتان (هم پسر و هم دختر) را در سن طلایی 9-14 سالگی واکسینه کنید. این بهترین هدیه سلامت برای آینده آنها است.
3. خودتان (تا 45 سال) اگر واکسن نزده‌اید، با پزشک متخصص مشورت کنید. هنوز دیر نشده است.
4. به یاد داشته باشید که واکسن جایگزین غربالگری (پاپ اسمیر) نمی‌شود. هر دو باید به موازات هم انجام شوند.
5. واکسن درمان نیست، بلکه یک ابزار قدرتمند پیشگیری است. اگر عفونت یا بیماری ایجاد شده، باید درمان مناسب دریافت کنید.
6. انتخاب نوع واکسن (ایرانی یا خارجی، 4 یا 9 ظرفیتی) را به مشورت با پزشک بسپارید. پزشک با توجه به سن، شرایط شما و واکسن‌های موجود، بهترین گزینه را توصیه خواهد کرد.
7. تنها اثر واکسن، تحریک سیستم ایمنی زنان غیر آلوده و جلوگیری از ایجاد سرطان دهانه رحم است نه جلوگیری کننده از آلودگی به ویروس.
8. واكسن براى از بین بردن و درمان زگیل تجویز نمی‌شود، بلكه صرفا براى پیشگیرى به انواعى از ابتلا به انواعى از HPV ها كه در واكسن هست و شما تاكنون با آن‌ها آلوده نشده‌اید.

سوالات متداول فوری

سوال: اگر یک دوز واکسن زدم و بقیه را نزدم، چه باید بکنم؟

پاسخ: بهتر است سریعا با پزشک خود مشورت کنید. در بسیاری از موارد نیازی به شروع مجدد کل دوره نیست و می‌توانید دوزهای بعدی را با فاصله مناسب تزریق کنید.

سوال: هزینه واکسن چقدر است؟

پاسخ: هزینه بسته به نوع واکسن (ایرانی یا خارجی) و مرکز تزریق متفاوت است. واکسن ایرانی معمولا هزینه کمتری دارد.

سوال: آیا واکسن بر باروری اثر منفی دارد؟

پاسخ: خیر. مطالعات گسترده و طولانی‌مدت نشان داده‌اند که واکسن HPV هیچ تاثیر منفی بر باروری زنان یا مردان ندارد.

سوال: اگر به بیماری خودایمنی مبتلا هستم، آیا می‌توانم واکسن بزنم؟

پاسخ: در بیشتر موارد بله، اما این تصمیم باید حتما توسط پزشک متخصص شما گرفته شود. پزشک با توجه به نوع بیماری، شدت آن و داروهای مصرفی‌تان، تصمیم مناسب را خواهد گرفت.

یادداشت پایانی:

تصمیم برای واکسیناسیون HPV، یک تصمیم آگاهانه برای سلامت خود، خانواده و جامعه است. این اطلاعات را با عزیزانتان به اشتراک بگذارید و اگر سوالی دارید، از پرسیدن آن دریغ نکنید.

تذکر مهم: این مقاله صرفا آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشکی شخصی نمی‌شود. برای دریافت برنامه واکسیناسیون مناسب خود یا فرزندتان، حتما با پزشک متخصص مشورت کنید.

 

رزرو نوبت ویزیت آنلاین دریافت مشاوره رایگان
تعداد بازدید از این مطلب: 16064
لطفا از عکس‌های قبل و بعد بیماران در گالری تصاویر دیدن فرمایید.
آدرس: اصفهان-خ چهارباغ بالا جنب مجتمع پارک ساختمان گلستان طبقه فوقانی بانک سپه مرکز لیزر هور (دکتر مریم ملکی)

تلفن :03136662224